# BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: DẤU HIỆU, TÁC HẠI VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ KHÔNG PHẪU THUẬT

Bàn chân bẹt ở trẻ em là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc gần như không rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Vòm bàn chân được tạo nên bởi sự phối hợp giữa xương, cơ, gân và dây chằng, có vai trò nâng đỡ cơ thể, phân bố lực và hỗ trợ bàn chân thích nghi với các hoạt động như đi bộ, chạy nhảy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bàn chân phẳng khá phổ biến vì vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh, đồng thời lớp mô mềm dưới lòng bàn chân còn dày. Do đó, việc nhận thấy lòng bàn chân của trẻ phẳng không đồng nghĩa với việc trẻ mắc bệnh lý và cần điều trị ngay.

Nhiều trẻ có bàn chân bẹt linh hoạt nhưng không đau, vẫn đi lại, chạy nhảy và tham gia các hoạt động bình thường. Ngược lại, nếu trẻ bị đau, mỏi chân, hạn chế vận động hoặc có thay đổi rõ rệt về dáng đi, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Phân biệt bàn chân bẹt linh hoạt và bàn chân bẹt cứng

Bàn chân bẹt linh hoạt là dạng thường gặp ở trẻ em. Khi đứng chịu trọng lượng, vòm bàn chân có thể thấp hoặc gần như biến mất. Tuy nhiên, vòm có thể xuất hiện trở lại khi trẻ ngồi, nhấc chân khỏi mặt đất hoặc nhón gót. Phần lớn trường hợp không gây đau và không ảnh hưởng đáng kể đến chức năng vận động.

Bàn chân bẹt cứng có đặc điểm vòm bàn chân không xuất hiện ngay cả khi chân không chịu trọng lượng. Bàn chân thường kém linh hoạt và có thể gây đau, hạn chế vận động. Tình trạng này đôi khi liên quan đến bất thường cấu trúc xương, khớp, cơ hoặc gân nên cần được đánh giá chuyên môn.

Vì vậy, không nên chẩn đoán bàn chân bẹt bệnh lý chỉ dựa vào hình dạng lòng bàn chân hoặc dấu chân. Bác sĩ cần xem xét đồng thời triệu chứng, độ linh hoạt của bàn chân, tư thế đứng, dáng đi và khả năng vận động của trẻ.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt ở trẻ

Phụ huynh có thể quan sát bàn chân và dáng đi của trẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Một số biểu hiện đáng chú ý gồm:

* Gót chân có xu hướng nghiêng ra ngoài hoặc bàn chân đổ vào trong khi đứng và đi.

* Vòm bàn chân khó nhìn thấy khi trẻ đứng chịu trọng lượng.

* Dáng đi thay đổi, trẻ dễ mất thăng bằng hoặc thường xuyên vấp ngã.

* Trục chi dưới có biểu hiện bất thường, chẳng hạn đầu gối có xu hướng chụm vào nhau.

* Trẻ thường than đau hoặc mỏi ở bàn chân, mắt cá chân, cẳng chân hay đầu gối, nhất là sau khi vận động.

* Trẻ nhanh mỏi khi đi bộ, chạy nhảy hoặc gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động thể chất.

* Giày dép có thể bị mòn không đều do cách phân bố lực khi đi lại thay đổi.

Phụ huynh có thể sử dụng dấu chân ướt để quan sát sơ bộ hình dạng vòm bàn chân. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ mang tính tham khảo và không thể xác định chính xác bàn chân bẹt có phải bệnh lý hay không. Nếu trẻ bị đau kéo dài, bàn chân cứng, chỉ bị bẹt một bên hoặc có bất thường khi vận động, nên đưa trẻ đi khám.

Bàn chân bẹt có thể gây tác hại gì?

Không phải tất cả trẻ có bàn chân bẹt đều gặp biến chứng. Tuy nhiên, khi bàn chân bẹt đi kèm triệu chứng hoặc làm thay đổi cơ học vận động, trẻ có thể xuất hiện đau và mỏi ở bàn chân, cổ chân, cẳng chân hoặc đầu gối. Sự thay đổi vị trí của bàn chân cũng có thể ảnh hưởng đến cách trẻ phân phối trọng lượng và kiểm soát chuyển động khi đi, chạy hoặc nhảy.

Tình trạng này có thể khiến trẻ nhanh mỏi, giảm hứng thú vận động hoặc gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động thể chất. Tuy nhiên, không nên mặc định bàn chân bẹt chắc chắn dẫn đến cong vẹo cột sống, thoái hóa khớp hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân, cấu trúc bàn chân và triệu chứng thực tế của từng trẻ.

Điều trị bàn chân bẹt không phẫu thuật

Với trẻ có bàn chân bẹt linh hoạt nhưng không đau và vẫn vận động bình thường, phần lớn trường hợp không cần điều trị đặc hiệu. Phụ huynh có thể theo dõi quá trình phát triển, khuyến khích trẻ vận động và duy trì các hoạt động phù hợp với độ tuổi.

Nếu trẻ có triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị bảo tồn. Vật lý trị liệu và các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cổ chân, cẳng chân có thể hỗ trợ cải thiện sức mạnh, khả năng giữ thăng bằng và kiểm soát bàn chân. Một số bài tập như nhón gót, co giãn cơ bắp chân, luyện thăng bằng hoặc tăng cường cơ bàn chân có thể được áp dụng tùy tình trạng.

Trong một số trường hợp, dụng cụ chỉnh hình có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ bàn chân hoặc giảm triệu chứng. Tuy nhiên, phụ huynh không nên tự ý mua và sử dụng các sản phẩm chỉnh hình với mục đích tạo lại vòm chân. Việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá cụ thể của bác sĩ hoặc chuyên gia phù hợp.

Trẻ cũng nên sử dụng giày dép vừa chân, phần mũi đủ rộng để các ngón chân cử động tự nhiên, chất liệu thoải mái và đế có độ linh hoạt phù hợp. Không cần hạn chế vận động chỉ vì trẻ có bàn chân bẹt.

Phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.

Phẫu thuật hiếm khi được áp dụng ở trẻ và thường chỉ được cân nhắc trong những trường hợp đặc biệt, chẳng hạn bàn chân bẹt cứng gây đau kéo dài, có bất thường cấu trúc nghiêm trọng hoặc không đáp ứng với các phương pháp bảo tồn. Phát hiện đúng tình trạng, theo dõi triệu chứng và lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp trẻ duy trì khả năng vận động và phát triển thể chất thuận lợi.

Nhân giống cây dược liệu kỷ tử bằng nuôi cấy mô trong ống nghiệm

Nhóm tác giả tại Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, đã nghiên cứu quy trình nhân giống in vitro cây dược liệu quý kỷ tử.

Cây kỷ tử (Lycium barbarum L.) https://vigen.vn/chuoi-mo-coi-cay-mo/ hay còn gọi là cây câu khởi, khởi tử, địa cốt tử thuộc họ cà. Đây là cây thuốc rất phổ biến hơn 2.500 năm trước tại Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam.

Kỷ tử được biết đến như một loại siêu trái cây, siêu thực phẩm được sử dụng trong Đông y để chữa bệnh, đồng thời làm món ăn, thức uống hằng ngày. Các nghiên cứu cho thấy trong quả và rễ kỷ tử chứa các hợp chất giúp tăng cường sức khỏe, tuổi thọ, thị lực, chức năng của gan và thận, khả năng miễn dịch; ngăn ngừa các bệnh tiểu đường, tim mạch, ung thư; giảm nồng độ cholesteron trong máu.

Trung Quốc hiện nay vẫn là nhà cung cấp chính các sản phẩm kỷ tử trên thế giới. Ở Việt Nam, cây kỷ tử tuy đem lại giá trị kinh tế cao, nhưng diện tích trồng còn rất hạn chế, chỉ phân bố ở một số tỉnh miền núi phía bắc như Sa Pa, Lào Cai, trồng để lấy lá nấu canh, làm thuốc chữa ho, sốt. Hiện nay, nhiều người đã bắt đầu quan tâm đến việc trồng kỷ tử.

Tuy nhiên, việc nhân rộng diện tích trồng kỷ tử còn gặp nhiều khó khăn về nguồn giống, chủ yếu là sử dụng giống từ phương pháp giâm cành hoặc gieo hạt. Khi trồng bằng cách gieo hạt, sự nảy mầm không đồng đều, chất lượng cây giống và năng suất chưa tốt.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-do-xac-phao-cay-mo/

Nuôi cấy mô thực vật là một công cụ để nhân giống vô tính, cho phép nhân nhanh các giống cây trồng trong điều kiện kiểm soát được các điều kiện môi trường. Ở trong nước hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu nào về quy trình sản xuất giống cây kỷ tử in vitro được công bố.

Trước nhu cầu về nguồn cây giống kỷ tử sạch bệnh, số lượng lớn tại Việt Nam đang ngày càng gia tăng, nhóm tác giả ở Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng đã thực hiện nghiên cứu nhân giống in vitro cây kỷ tử.

Theo đó, hạt giống kỷ tử thu từ quả Trung Quốc nhập khẩu được rửa sạch dưới vòi nước chảy, sau đó đưa vào tủ nuôi cấy để khử trùng. Công thức khử là ngâm hạt trong cồn 70 độ trong 3 phút. Rửa sạch hạt ba lần với nước cất vô trùng, sau đó cấy hạt vào môi trường MS (môi trường tổng hợp được pha sẵn, chứa đầy đủ khoáng đa lượng, https://vigen.vn/ vi lượng, vitamin, được sử dụng phổ biến trong nuôi cấy mô thực vật).

Sau ba tuần nuôi cấy, chồi cây con in vitro (nuôi cấy mô trong ống nghiệm) có chiều cao khoảng 5-6 cm, 6-8 lá/cây. Sau đó, chồi cây con được cắt ngắn khoảng 1-1,5 cm để tiến hành nhân nhanh chồi. Môi trường nhân chồi là MS + 3% (w/v) sucrose + 0,8% (w/v) agar bổ sung 0,5 mg/L BAP. Các đoạn chồi sau nhân nhanh được tách và chuyển qua môi trường ra rễ: ½ MS có 3% (w/v) sucrose; 0,8% (w/v) agar.

NHÂN GIỐNG CÂY DƯỢC LIỆU BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO: TIỀM NĂNG VÀ ỨNG DỤNG

Hiện nay, công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật đã được hơn 700 công ty giống cây trồng trên thế giới áp dụng để nhân giống [1], https://vigen.vn/vigen-phat-trien-mo-hinh-cuc-mam-xoi-cay-mo/ sản xuất hàng trăm triệu cây giống sạch bệnh mỗi năm, bao gồm cây dược liệu, cây ăn quả, cây lương thực, cây hoa, cây cảnh, cây lâm nghiệp,...Nuôi cấy mô tế bào thực vật là thuật ngữ dùng để chỉ quá trình nuôi cấy vô trùng trong ống nghiệm các bộ phận tách rời khác nhau của thực vật [2]. Kỹ thuật này không chỉ tạo ra một số lượng lớn cây giống sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền trong thời gian ngắn, mà còn khắc phục được những nhược điểm của phương thức nhân giống truyền thống như diện tích canh tác, điều kiện tự nhiên, công chăm sóc.

Nuôi cấy mô nhóm cây dược liệu hiện nay được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đang rất quan tâmdo nhu cầu của con người về nguồn dược liệu phục vụ chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh ngày càng tăng. Tuy nhiên, các cây dược liệu trong tự nhiên đang bị suy giảm rất nghiêm trọng về số lượng và chất lượng do sự khai thác quá mức của con người và sự tác động ngày càng khắc nghiệt của hiện tượng biến đổi khí hậu [3]. Hậu quả là nhiều loài cây dược liệu quý hiếm dần bị tuyệt chủng, trong khi đó một số loài đã bị biến mất vĩnh viễn . Trong nỗ lực nhằm bảo tồn và cứu vãn những loài cây thuốc quý đang bị đe dọa cũng như xây dựng các vùng nguyên liệu cho sự phát triển dược liệu theo hướng bền vững, phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật đã được ứng dụng rộng rãi. Kết quả là, nhiều loài cây thuốc quý đã được nhân giống thành công bằng phương pháp nuôi cấy mô như Sâm Ngọc linh [4], Thông đỏ [5], Lan kim tuyến [6], Ba kích [7,8], Xạ đen [9], Giảo cổ lam [10], và nhiều loài cây thuốc quý khác.

Phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật mang lại lợi ích to lớn trong việc tăng nhanh sản xuất sinh khối của các loại dược liệu, cùng với các hợp chất thứ cấp mong muốn. Các mô tế bào được duy trì trong điều kiện lý tưởng có thể sinh trưởng và phát triển nhanh chóng, tạo ra lượng lớn sinh khối dược liệu trong thời gian ngắn. Nguồn mẫu dùng trong nuôi cấy mô cây dược liệu có thể là rễ; chồi ngủ của thân hay củ; lá hoặc hạt.. Đối với những loài dược liệu lấy củ hay rễ, chiến lược nuôi cấy mô là sẽ tăng nhanh sinh khối rễ và chiết xuất trực tiếp các hợp chất có giá trị trong giai đoạn phát triển củ hay rễ. Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về nuôi cấy rễ tơ đối với các loại cây dược liệu quý như Bụp giấm, Đinh lăng, Ké hoa đào, Cát cánh, Bá bệnh,…và một số công trình thử nghiệm nhân sinh khối rễ bằng hệ thống bioreactor với các loại cây dược liệu như Sâm Ngọc Linh, Bá bệnh, Hoàng Liên Gai, Đảng Sâm,…cho hiệu quả cao và tách chiết được các hoạt chất quý điển hình như flavonoid, eurycomanone, alkaloid, saponin có trong rễ cây.

Xem thêm: https://vigen.vn/cay-co-dao/

Phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và bảo tồn nguồn gen của cây dược liệu. Tiềm năng và ứng dụng của nó trong lĩnh vực nhân giống cây dược liệu là vô cùng hứa hẹn, mang lại những triển vọng tích cực cho ngành công nghiệp dược liệu và ngành y học nói chung. Để khai thác hết tiềm năng của phương pháp này, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nông dân và doanh nghiệp để đưa các nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thực địa và vào sản xuất.

Mặc dù, lĩnh vực nghiên cứu phát triển công nghệ nhân giống cây dược liệu ở Việt Nam đã thu được những kết quả đáng khích lệ, tuy nhiên còn bộc lộ một số tồn tại, điển hình là chưa làm chủ được những giống cây có nhu cầu thị trường lớn. Hầu hết các công trình nghiên cứu mới chỉ thành công trong phòng thí nghiệm là chính, có rất ít quy trình được vào sản xuất đại trà. Viện Nghiên cứu Y sinh ứng dụng (ABRI) thuộc Trường Đại học Y dược Buôn Ma Thuột là một trong những đơn vị tiên phong trong nghiên cứu cây dược liệu tại khu vực Tây Nguyên. Những năm gần đây, Viện ABRI đã làm chủ được hàng chục quy trình nhân giống các cây dược liệu quý hiếm và đặc hữu của khu vực và Việt Nam. Phòng nuôi cấy mô của Viện ABRI được đầu tư, trang bị cơ sở vật chất, thiết bị một cách quy mô và bài bản, đáp ứng được nhu cầu sản xuất lượng lớn cây giống dược liệu cung cấp cho thị trường. Một số giống quí hiếm và đặc hữu của khu vực như Lan kim tuyến, Sâm cau, Gừng đen đã nghiên cứu thành công quy trình nhân giống trong phòng thí nghiệm và đang tiến hành sản xuất đại trà với số lượng lớn phục vụ nhu cầu bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu địa phương, đồng thời có thể cung cấp nguồn cây giống chất lượng cho thị trường. Ngoài ra, ABRI còn sản xuất đại trà rất nhiều giống cây dược liệu khác với số lượng theo yêu cầu như: Hà thủ ô, Ba kích, Bạc hà, Sùng thảo, Giảo cổ lam, Cúc dược liệu, Hoài sơn... Bằng cách này, không chỉ những loài cây dược liệu quý hiếm và đặc hữu được bảo tồn mà còn được phổ biến hóa và sử dụng rộng rãi, từ đó tạo ra lợi ích kép cho cộng đồng và môi trường. Đồng thời, https://vigen.vn/ việc cung cấp nguồn cây giống chất lượng cũng giúp nâng cao hiệu suất sản xuất và chất lượng sản phẩm, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững của ngành dược liệu trong khu vực.